دکتر محمدتقی فرزادفرد
فلوشیپ فوق تخصصی صرع و نوار مغز
مقدمه و تعریف تخصصی
صرع تنها یک بیماری نیست، بلکه یک اختلال مغزی مزمن و پیچیده است. این وضعیت با تمایل پایدار مغز به بروز تشنجهای ناگهانی شناخته میشود که میتواند پیامدهای نوروبیولوژیک، شناختی و اجتماعی گستردهای داشته باشد. تشخیص دقیق، سنگ بنای درمان موفق است.
طبق تعریف ILAE:
صرع زمانی تشخیص داده میشود که فرد حداقل دو تشنج غیرتحریکی با فاصله بیش از ۲۴ ساعت را تجربه کرده باشد.
طبقهبندی بینالمللی تشنجها (2017)
درک نوع تشنج به انتخاب داروی مناسب کمک شایانی میکند:
| دسته بندی | ویژگیهای کلیدی | مثال بالینی |
|---|---|---|
| کانونی (Focal) | شروع از یک نقطه خاص در نیمکره مغز | تغییر حس چشایی یا حرکات تکراری دست |
| ژنرالیزه (Generalized) | درگیری همزمان هر دو نیمکره مغز | تشنجهای بزرگ (Grand Mal) یا خیرگی (Absence) |
| شروع ناشناخته | عدم امکان تعیین منشأ در شروع حمله | مواردی که شاهد عینی وجود ندارد |
مسیر تشخیصی در مطب فوق تخصصی
نوار مغز (EEG)
ثبت فعالیت الکتریکی مغز برای شناسایی کانونهای تشنجزا. اصلیترین ابزار تشخیصی.
تصویربرداری MRI
بررسی ساختاری مغز جهت یافتن ضایعات، تومورها یا ناهنجاریهای مادرزادی.
مانیتورینگ ویدئویی
ارزیابی همزمان رفتار بیمار و امواج مغزی در طول حمله (Long-term Monitoring).
عوامل خطر کلیدی
- سابقه ضربههای شدید به سر
- عفونتهای سیستم عصبی (مننژیت و آنسفالیت)
- اختلالات عروقی مغز و سکتهها
- تشنجهای ناشی از تب در دوران کودکی
- ژنتیک و سابقه خانوادگی مثبت
مطالعه موردی (Case Study)
بیمار: خانم ۲۰ ساله با لرزشهای مکرر بدنی.
روند: علیرغم طبیعی بودن MRI اولیه، در مانیتورینگ تخصصی مشخص شد امواج غیرطبیعی از نوع ژنرالیزه هستند.
نتیجه: تشخیص صرع ژنتیکی تایید و با داروی اختصاصی، حملات کاملاً کنترل شد.
سخن پایانی
صرع پایان فعالیتهای اجتماعی و زندگی عادی نیست. با تشخیص صحیح در زمان مناسب و استفاده از تکنولوژیهای روز دنیا، اکثر بیماران میتوانند زندگی کاملاً بدون تشنجی را تجربه کنند. هدف ما در این مرکز، بازگرداندن کیفیت زندگی به شماست.