روشهای فعالسازی EEG
دکتر محمدتقی فرزادفرد - فلوشیپ فوق تخصصی تشنج و صرع
مقدمه
روشهای فعالسازی زیر میتوانند برای افزایش بازده تشخیصی الکتروانسفالوگرام (EEG)، بهویژه در شناسایی دشارژهای انترایکتال اپیلپتیفرم استفاده شوند:
- 🔹 هیپرونتیلاسیون (Hyperventilation)
- 🔹 تحریک نوری (Photic Stimulation)
- 🔹 خواب و محرومیت از خواب
هیپرونتیلاسیون
هیپرونتیلاسیون در افراد سالم باعث ایجاد امواج ریتمیک تتا یا دلتا با دامنه متوسط تا بالا میشود که اغلب در ناحیه فرونتال برجستهتر هستند. این امواج آهسته القاشده بهتدریج 2 تا 3 دقیقه پس از بازگشت تنفس به حالت عادی ناپدید میشوند.
شدت پاسخ به تلاش بیمار، سطح گلوکز خون و سن بستگی دارد. تقریباً 70 درصد کودکان و 10 درصد بزرگسالان پاسخ فیزیولوژیک معمول را نشان میدهند.
هیپرونتیلاسیون یک فعالکننده قوی برای ایجاد burstهای اسپایک-ویو 3 هرتزی است و در تشخیص صرع ابسانس بسیار ارزشمند است؛ بطوری که در 80 درصد موارد صرع ابسانس درماننشده، این دشارژها را تحریک میکند.
تحریک نوری
تحریک نوری دشارژهای اپیلپتیفرم را در 20-30 درصد صرعهای ژنرالیزه و تنها 3 درصد صرعهای فوکال فعال میکند. این روش ممکن است با آرتیفکتهای EMG همراه باشد که تفسیر را دشوار میکند.
| پارامتر فنی | توضیحات و استاندارد |
|---|---|
| شدت نور | بیش از 0.7 ژول در هر فلاش (تکی یا سری) |
| فاصله لامپ | 30 سانتیمتر از نازیون بیمار |
| وضعیت پلکها | بسته |
| فرکانسها | 1-60 هرتز (در دو سری صعودی و نزولی) |
| مدت تحریک | 4 تا 10 ثانیه برای هر فرکانس |
Photic Driving شامل سینکرونی امواج در نواحی اکسیپیتال است. پاسخهای فتومیوکلونیک نیز پرشهای عضلانی صورت هستند که با محرک فلاش هماهنگ بوده و در افراد سالم نیز دیده میشوند و با صرع مرتبط نیستند.
خواب و محرومیت از خواب
ثبت EEG پس از محرومیت از خواب بازده تشخیصی را به شدت افزایش میدهد. خواب یک فعالکننده قوی برای تشنجهای تونیک در انسفالوپاتیهای اپیلپتیک است.
نکته ایمنی: محرومیت از خواب میتواند خود باعث تشنج شود، لذا بیماران باید حتماً همراه با مراقب باشند و احتیاطهای لازم را به عمل آورند.
بستن چشمها
بستن پلکها ممکن است دشارژهای اپیلپتیفرم ژنرالیزه را تحریک کند که به عنوان فعالیت بستن پلک شناخته میشود. این پدیده در صرعهای ژنرالیزه ایدیوپاتیک و صرعهای اکسیپیتال دیده میشود.
باید این فعالیت را از حساسیت به Fixation-off متمایز کرد؛ جایی که دشارژها به محض از دست رفتن تثبیت نگاه (مثلاً در تاریکی یا با بستن چشم) ظاهر میشوند.