پرش به محتوای اصلی
تشخیص‌های افتراقی نوار مغز - دکتر محمدتقی فرزادفرد

دکتر محمدتقی فرزادفرد

فلوشیپ فوق تخصصی صرع و نوار مغز (EEG)

تشخیص‌های افتراقی دشارژ‌های انترایکتال

در تفسیر نوار مغز، تمایز بین امواج صرعی واقعی و پتانسیل‌های فیزیولوژیک «اسپایک» حیاتی است. بسیاری از امواج مانند ورتکس یا POSTS ممکن است در نگاه اول شبیه به کانون‌های صرعی به نظر برسند. علاوه بر این، واریانت‌های طبیعی متعددی وجود دارند که علیرغم ظاهر تیز، نشان‌دهنده بیماری صرع نیستند.

اسپایک‌های ویکت (Wicket Spikes)

این الگو شامل گروه‌های متناوبی از امواج تک‌فازی قوس‌مانند با فرکانس 6 تا 11 هرتز است. نام آن از دروازهٔ بازی کریکت (wicket) الهام گرفته شده است. مهم‌ترین تفاوت آن با امواج صرعی، عدم وجود موج آهسته بعد از اسپایک و عدم سرکوب ریتم پس‌زمینه است.

اسپایک‌های ویکت
شکل ۱: اسپایک‌های ویکت در یک بیمار ۳۰ ساله. به ظاهر اسپیندل‌مانند و عدم وجود موج آهسته توجه کنید.

دامنه این امواج معمولاً بین 60 تا 200 میکروولت متغیر است. شناسایی این الگو در خواب سبک به دلیل تداخل با امواج آهسته خواب می‌تواند چالش‌برانگیز باشد.

ریتم نقص (Breach Rhythm)

وجود نقص استخوانی در جمجمه (مانند پس از جراحی) باعث می‌شود امواج مغزی با دامنه و فرکانس بالاتری به الکترودها برسند. این پدیده می‌تواند باعث ایجاد امواج نوک‌تیزی شود که به اشتباه صرعی تفسیر شوند.

عدم تقارن با افزایش پس‌زمینه
شکل ۲: ریتم نقص در یک بیمار ۳۴ ساله پس از جراحی لوب فرونتال.
نکته تشخیصی: تغییرات نوار مغز پس از بیوپسی، جراحی تومور یا دشارژ خونریزی کاملاً طبیعی است و نباید به عنوان دشارژ‌های صرعی (Epileptiform) گزارش شود.
تغییرات جراحی
شکل ۳: نمایی از تغییرات سیگنال در نواحی اطراف جراحی مغز.

ترانزینت‌های خوش‌خیم خواب (BETS)

این الگو که قبلاً SSS (اسپایک‌های شارپ کوچک) نامیده می‌شد، کاملاً خوش‌خیم است و عمدتاً در خواب سبک بزرگسالان دیده می‌شود. دامنه بسیار کم (زیر 50 میکروولت) و مدت زمان کوتاه (زیر 50 میلی‌ثانیه) از مشخصات اصلی آن است.

ترانزینت‌های صرعی خوش‌خیم خواب
شکل ۴: الگوی BETS در خواب‌آلودگی؛ این امواج با تعمیق خواب کاهش می‌یابند.

اسپایک‌های مثبت 14 و 6 هرتز

این الگو که به Ctenoids نیز معروف است، در گذشته به اشتباه با اختلالات رفتاری مرتبط دانسته می‌شد. امروزه ثابت شده که این یک واریانت طبیعی در نوجوانان و جوانان است.

اسپایک‌های مثبت 14 و 6 هرتز
شکل ۵: اسپایک‌های مثبت در یک کودک ۹ ساله؛ حداکثر دامنه در نواحی تمپورال خلفی.
اسپایک‌های مثبت 6 هرتز
شکل ۶: غلبه جزء ۶ هرتز در یک خانم ۲۰ ساله.

اسپایک-ویو «فانتوم» 6 هرتز

علت نام‌گذاری این الگو، دامنه بسیار ناچیز اسپایک در مقایسه با موج آهسته است، به طوری که اسپایک تقریباً نامرئی یا «شبح‌مانند» است. این الگو در حدود 2.5% بزرگسالان سالم دیده می‌شود.

اسپایک-ویو فانتوم 6 هرتز
شکل ۷: الگوی فانتوم؛ تشخیص افتراقی مهم با صرع ابسانس یا ژنرالیزه.
واریانت آلفا آهسته
شکل ۸: تداخل واریانت آلفا آهسته که نباید با امواج صرعی اشتباه شود.

مرکز تخصصی تشنج و صرع دکتر فرزادفرد

مشهد، بلوار احمدآباد، خیابان محتشمی، نبش محتشمی 2، ساختمان سینوهه، طبقه 3

تمامی حقوق محتوا و تصاویر متعلق به دکتر محمدتقی فرزادفرد است.