دکتر محمدتقی فرزادفرد
فلوشیپ فوق تخصصی تشنج و صرع
واژهنامه تخصصی EEG
A
Absence (تشنج ابسانس)
نوعی تشنج ژنرالیزه. استفاده از این اصطلاح برای توصیف الگوهای EEG نامطلوب است. در صورت لزوم، از اصطلاحات زیر استفاده شود: کمپلکس اسپایک-ویو، کمپلکس اسپایک-ویو ۳ هرتز، کمپلکس شارپ-ویو.
Activation procedure (روش فعالسازی)
هر روشی که برای تغییر فعالیت EEG طراحی شده باشد، مانند بستن چشمها، هایپرونتیلاسیون، تحریک نوری، خواب طبیعی یا القا شده توسط دارو، تحریک حسی (شنوایی، حسی-جسمی یا درد).
Active sleep (خواب فعال)
مرحله طبیعی خواب در نوزادان که با بسته بودن چشمها، حرکات متناوب سریع چشم، تنفس نامنظم و حرکات اندک بدن مشخص میشود. EEG در نوزادان ترم و نزدیک به ترم، فعالیت حرکتی و در نوزادان نارس (کمتر از ۳۴ هفته سن پس از قاعدگی) الگوی ناپیوسته (trace discontinue) را نشان میدهد.
Activity, EEG (فعالیت EEG)
یک موج یا دنبالهای از امواج با منشأ مغزی.
Activité moyenne (فعالیت متوسط)
الگوی EEG نوزادی در بیداری و خواب فعال در نوزادان ترم و نزدیک به ترم (۳۴-۴۴ هفته سن پس از قاعدگی) که با فعالیت پیوسته، دامنه کم تا متوسط (۲۵-۵۰ میکروولت) و فرکانس مختلط (با غلبه تتا و دلتا و فعالیت بتای اضافی) مشخص میشود.
B
Background activity (فعالیت زمینهای)
هر فعالیت EEG زمینهای که در آن فعالیت کانونی یا گذرا ظاهر میشود.
Background slowing (کندی زمینهای)
فرکانس ریتم زمینهای که کمتر از مقدار طبیعی برای سن و حالت بیمار است.
Band (باند)
محدوده فرکانسی در طیف EEG برای یک ثبت یا دوره معین، مانند دلتا، تتا، آلفا، بتا، گاما و نوسانات با فرکانس بالا.
Bandwidth (پهنای باند)
محدوده فرکانسهای مشخص شده (مثلاً ۱-۷۰ هرتز) که پاسخ کانال EEG در آن قرار دارد.
Basal electrode (الکترود پایهای)
هر الکترود واقع در نزدیکی قاعده جمجمه.
C
Calibration (کالیبراسیون)
فرآیند آزمایش و ثبت پاسخ کانالهای EEG به تفاوتهای ولتاژ اعمالشده به ترمینالهای ورودی تقویت کنندههای مربوطه.
Cap, head (کلاهک سر)
کلاهی که روی سر قرار میگیرد تا الکترودها را در موقعیت خود نگه دارد.
Channel (کانال)
سیستم کامل برای تشخیص، تقویت و نمایش تفاوتهای پتانسیل بین یک جفت الکترود.
Circumferential bipolar montage (مونتاژ دو قطبی محیطی)
مونتاژی متشکل از اشتقاقهای دو قطبی مرتبط که دور سر را احاطه میکنند.
Clipping (کلیپینگ)
تحریف سیگنال ثبتشده که باعث میشود در نمایش بهصورت مسطح به نظر برسد.
D
Deep sleep (خواب عمیق)
مرحله N3 خواب غیر-REM که با امواج دلتای کند (۰.۵-۲ هرتز) و دامنه بیش از ۷۵ میکروولت در مناطق فرونتال مشخص میشود.
Delta band (باند دلتا)
محدوده فرکانسی ۰.۱-۴ هرتز. حرف یونانی: δ.
Delta brush (دلتا براش)
الگوی طبیعی نوزادی در ۲۶-۴۰ هفته سن پس از قاعدگی که شامل ترکیبی از موج دلتا (۰.۳-۱.۵ هرتز) با فعالیت سریع (بیش از ۸ هرتز) است.
Delta wave (موج دلتا)
موج با مدت زمان ۲۵۰-۲۰۰۰ میلیثانیه.
Depth electrode (الکترود عمقی)
الکترود (معمولاً چندکاناله) که درون مغز کاشته میشود.
E
Electrical status epilepticus during sleep (ESES) (وضعیت الکتریکی صرعی در خواب)
الگوی EEG در کودکی که شامل اسپایک-ویوهای پیوسته یا تقریباً پیوسته در طول خواب است.
Electrocerebral inactivity (فعالیت الکتروسربرال غیرفعال)
عدم وجود فعالیت الکتریکی قابل شناسایی منشأ مغزی در تمام مناطق سر.
Electrocorticogram (ECoG) (الکتروکورتیکوگرام)
ثبت فعالیت EEG با استفاده از الکترودهای روی یا درون کورتکس مغز.
Electrocorticography (ECoG) (الکتروکورتیکوگرافی)
تکنیک ثبت الکتروکورتیکوگرام.
Electrode, EEG (الکترود EEG)
دستگاه هدایتکننده که روی یا درون پوست سر یا مغز قرار میگیرد.
F
Far-field potential (پتانسیل میدان دور)
پتانسیلی که در یک ساختار عصبی عمیق تولید میشود و توسط الکترودهای روی سر در فاصلهای از مولد ثبت میشود.
Fast activity (فعالیت سریع)
فعالیتی با فرکانس بالاتر از باند آلفا، یعنی بتا و گاما و نوسانات با فرکانس بالا.
Fast alpha variant rhythm (ریتم واریانت آلفای سریع)
واریانت طبیعی. ریتم ۱۴-۲۰ هرتز که عمدتاً در نواحی پسسر سر ثبت میشود.
Fast ripples (ریپلهای سریع)
بخشی از پهنای باند نوسانات با فرکانس بالا (HFOs)، معمولاً در محدوده ۲۵۰-۱۰۰۰ هرتز تعریف میشود.
Fast wave (موج سریع)
موج با مدت زمان کمتر از ۱/۱۳ ثانیه.
G
Gain, voltage (بهره ولتاژ)
نسبت ولتاژ سیگنال خروجی به ولتاژ سیگنال ورودی در یک کانال EEG.
Gamma band (باند گاما)
محدوده فرکانسی بیش از ۳۰ تا ۸۰ هرتز. حرف یونانی: γ.
Gamma rhythm or activity (ریتم یا فعالیت گاما)
ریتم EEG بالای ۳۰-۸۰ هرتز.
Generalization (تعمیم)
انتشار دوطرفه فعالیت EEG از مناطق محدود به تمام مناطق سر.
Generalized (ژنرالیزه)
فعالیت EEG که بهصورت دوطرفه و نسبتاً متقارن و همزمان روی مناطق همسان دو طرف سر ظاهر میشود.
H
Harness, head (هارنس سر)
ترکیبی از تسمهها که روی سر قرار میگیرد تا الکترودهای پد را در موقعیت خود نگه دارد.
Hertz (Hz) (هرتز)
واحد فرکانس. مترادف: چرخه در ثانیه (c/s).
High frequency filter (or low pass filter) (فیلتر فرکانس بالا (یا فیلتر پایینگذر))
مداری که حساسیت سیگنال EEG به فرکانسهای نسبتاً بالا را کاهش میدهد.
High frequency oscillations (HFOs) (نوسانات با فرکانس بالا)
burstهای گذرای فعالیت EEG با فرکانس بیش از ۸۰ هرتز.
High frequency response (پاسخ فرکانس بالا)
حساسیت یک کانال EEG به فرکانسهای نسبتاً بالا.
I
Ictal EEG pattern (الگوی EEG ایکتال)
مترادف: الگوی تشنجی EEG.
Impedance meter (متر امپدانس)
دستگاهی که برای اندازهگیری امپدانس استفاده میشود.
Inactivity, record of electrocerebral (فعالیت غیرفعال، ثبت الکتروسربرال)
مترادف: فعالیت الکتروسربرال غیرفعال.
Incidence (بروز)
توصیفکننده میزان مشاهده یک گذرا یا دشارژ منفرد در طول ثبت.
Independent (temporally) (مستقل (زمانی))
وابسته به فعالیت EEG دیگری نیست. مترادف: غیرهمزمان.
K
K complex (کمپلکس K)
گرافوالمنت طبیعی. موج شارپ منفی بهخوبی مشخص شده که به دنبال آن یک جزء مثبت میآید و از فعالیت زمینهای متمایز است.
L
Lambda wave (موج لامبدا)
گرافوالمنت طبیعی. گذرای شارپ دو فازی که در نواحی اکسیپیتال سر در افراد بیدار در طول کاوش بصری رخ میدهد.
Laplacian montage (مونتاژ لاپلاسین)
مونتاژی که شامل یک تبدیل ریاضی با مشتق دوم فضایی است.
Lateralized (لترالیزه)
مربوط به طرف راست و/یا چپ سر (یا بدن) بهصورت مستقل.
Lateralized periodic discharges (LPDs) (دشارژهای پریودیک لترالیزه)
دشارژهای یک طرفه منفی سطحی با مورفولوژی اسپایک، شارپ یا شارپ-ویو چندفازی که معمولاً با فواصل شبهپریودیک تا ۳/ثانیه تکرار میشوند.
Lead (سیم رابط)
۱. سیمی که یک الکترود را به الکتروانسفالوگراف متصل میکند.
۲. بهصورت کلی: مترادف الکترود، سیم و اتصالدهنده آن.
M
Magnetoencephalography (MEG) (مغناطیسانسفالوگرافی)
ثبت میدانهای مغناطیسی تولیدشده از نورونهای کورتیکال.
Map, voltage (نقشه ولتاژ)
نمایش توپوگرافیک توزیع ولتاژ روی پوست سر با استفاده از خطوط همپتانسیل و کدهای رنگی.
Mismatch negativity (MMN) (منفیتطبیق ناهمخوانی)
پاسخ خودکار مرتبط با رویداد به محرکهای شنوایی متفاوت.
Monorhythmic delta activity (فعالیت دلتای مونوریتمیک)
گرافوالمنت طبیعی در نوزادان نارس (۲۴-۳۴ هفته سن پس از قاعدگی) که با فعالیت دلتای نسبتاً یکنواخت (تا ۲۰۰ میکروولت) عمدتاً در نواحی خلفی مشخص میشود.
Montage (مونتاژ)
آرایش یا آرایه کانالها در نمایش دستگاه EEG.
N
Nasopharyngeal electrode (الکترود نازوفارنژیال)
الکترود میلهای که از طریق بینی وارد میشود و در مقابل دیواره نازوفارنکس قرار میگیرد.
Needle electrode (الکترود سوزنی)
سوزن کوچکی که در لایه زیرپوستی پوست سر وارد میشود.
Noise, EEG channel (نویز کانال EEG)
خروجی نوسانی کوچک یک کانال EEG حتی در صورت عدم وجود سیگنال ورودی.
Non-cephalic reference (مرجع غیرسری)
الکترود مرجع که روی قسمتهای بدن غیر از سر قرار میگیرد.
Non-REM sleep (خواب غیر-REM)
خوابی که شامل مراحل N1، N2 و N3 است و با حرکات سریع چشم همراه نیست.
O
Occipital intermittent rhythmic delta activity (OIRDA) (فعالیت دلتای ریتمیک متناوب اکسیپیتال)
امواج نسبتاً منظم، تقریباً سینوسی یا دندانهدار، عمدتاً در burstهای ۱.۵-۲.۵ هرتز بهصورت همزمان در مناطق اکسیپیتال دو طرف سر رخ میدهد.
Out-of-phase signals (سیگنالهای غیر همفاز)
امواجی که تفاوت فاز قابلتوجهی بین آنها وجود دارد.
P
Paroxysmal (پاروکسیسمال)
ظاهر یا ناپدید شدن ناگهانی فعالیت EEG از فعالیت زمینهای.
Periodic (پریودیک)
امواج یا کمپلکسهایی که با فواصل منظم یا تقریباً منظم رخ میدهند.
Periodic complexes (کمپلکسهای پریودیک)
کمپلکسهای EEG که بهصورت دورهای ظاهر میشوند.
Periodic lateralized epileptiform discharges (PLEDs) (دشارژهای صرعیگونه پریودیک لترالیزه)
استفاده از این اصطلاح نامطلوب است. اصطلاح پیشنهادی: دشارژهای پریودیک لترالیزه (LPDs).
Phase (فاز)
موقعیت زمانی یک موج نسبت به یک مرجع دلخواه.
Q
Quiet sleep (خواب آرام)
مرحله طبیعی خواب در نوزادان که با بسته بودن چشمها، فقدان حرکات سریع چشم، تنفس منظم و فقدان حرکات بدن مشخص میشود.
R
Reactivity (واکنشپذیری)
تغییر در دامنه و/یا فرکانس فعالیت EEG در پاسخ به محرکهای خارجی.
Reference electrode (الکترود مرجع)
الکترودی که پتانسیل آن با پتانسیل الکترود اکتشافی مقایسه میشود.
Referential montage (مونتاژ مرجع)
مترادف: مونتاژ مرجع مشترک.
Rhythmic (ریتمیک)
امواج یا کمپلکسهایی که با فواصل زمانی منظم یا تقریباً منظم ظاهر میشوند.
Rhythmic mid-temporal theta bursts of drowsiness (burstهای تتای ریتمیک میانی-تمپورال خوابآلودگی)
واریانت طبیعی. burstهای امواج تتای ۵-۷ هرتز در نواحی تمپورال میانی در طول خوابآلودگی.
S
Scalp electrode (الکترود پوست سر)
الکترود EEG که روی پوست سر قرار میگیرد.
Sensitivity (حساسیت)
مقدار انحراف قلم یا نمایش در یک کانال EEG به ازای هر میکروولت تفاوت پتانسیل.
Sharp wave (موج شارپ)
گرافوالمنتی که کمتر از ۲۰۰ میلیثانیه طول میکشد و از فعالیت زمینهای متمایز است.
Sharp-and-slow-wave complex (کمپلکس شارپ-ویو)
موج شارپ منفرد بهدنبال یک موج کند.
Signal-to-noise ratio (نسبت سیگنال به نویز)
نسبت دامنه سیگنال EEG به دامنه نویز زمینهای.
T
Temporal intermittent rhythmic delta activity (TIRDA) (فعالیت دلتای ریتمیک متناوب تمپورال)
امواج نسبتاً منظم، تقریباً سینوسی یا دندانهدار، عمدتاً در burstهای ۱.۵-۲.۵ هرتز در نواحی تمپورال رخ میدهد.
Theta band (باند تتا)
محدوده فرکانسی ۴-۸ هرتز. حرف یونانی: θ.
Theta rhythm or activity (ریتم یا فعالیت تتا)
هر ریتم EEG بین ۴-۸ هرتز.
Time constant (ثابت زمانی)
مدت زمانی که برای کاهش دامنه موج ورودی به ۳۷٪ مقدار اولیهاش لازم است.
Topography (توپوگرافی)
توزیع فضایی فعالیت EEG روی پوست سر یا مغز.
U
Unilateral (یکطرفه)
محدود به یک طرف سر یا بدن.
V
Vertex sharp transient (گذرای شارپ ورتکس)
گرافوالمنت طبیعی. امواج شارپ منفی در نواحی مرکزی سر در طول خواب سبک.
Visual evoked potential (VEP) (پتانسیل برانگیخته بصری)
پتانسیل برانگیخته در پاسخ به محرک بصری.
Voltage (ولتاژ)
تفاوت پتانسیل الکتریکی بین دو نقطه، معمولاً برحسب میکروولت (μV).
W
Wave (موج)
تغییر در پتانسیل EEG که به یک فاز مثبت یا منفی در مقایسه با خط پایه اشاره دارد.
Wicket spikes (اسپایکهای ویکت)
واریانت طبیعی. امواج شارپ منفرد یا burstهای امواج شارپ قوسی شکل در نواحی تمپورال در طول خوابآلودگی یا خواب سبک.