پرش به محتوای اصلی
تمایز بین وضعیت اپیلپتیکوس غیرتشنجی و انسفالوپاتی‌ها - دکتر فرزادفرد

دکتر محمدتقی فرزادفرد

فلوشیپ فوق تخصصی صرع

تمایز بین وضعیت اپیلپتیکوس غیرتشنجی (NCSE) و انسفالوپاتی‌ها

نقش EEG در تشخیص افتراقی

الکتروانسفالوگرافی (EEG) ابزاری حیاتی در تمایز بین وضعیت اپیلپتیکوس غیرتشنجی و انسفالوپاتی‌های مختلف محسوب می‌شود. این تکنیک تشخیصی امکان ارزیابی دقیق فعالیت الکتریکی مغز را فراهم کرده و به پزشکان در تشخیص صحیح کمک می‌کند.

انسفالوپاتی‌های منتشر و علائم EEG

انسفالوپاتی‌های منتشر که از علل متنوعی نظیر اختلالات متابولیک، مسمومیت‌ها، و پاتولوژی‌های نورودژنراتیو، عروقی، خودایمنی یا التهابی ناشی می‌شوند، طیف گسترده‌ای از تغییرات در EEG نشان می‌دهند.

انسفالوپاتی خفیف

کندی جزئی در فعالیت ریتمیک
< 8 Hz to 7 Hz

انسفالوپاتی متوسط

کندی بیشتر ریتم‌های پس‌زمینه
< 7 Hz

انسفالوپاتی شدید

فعالیت دلتای نامنظم
و پلی‌مورفیک

نکته مهم بالینی: با کند شدن فعالیت ریتمیک پس‌زمینه، دامنه آن نیز افزایش می‌یابد و به سمت نواحی فرونتال مغز جابجا می‌شود.

الگوهای پیشرفته انسفالوپاتی

در مراحل پیشرفته انسفالوپاتی، الگوهای پیچیده‌تری از تغییرات EEG مشاهده می‌شود که شامل امواج تری‌فازیک و الگوهای پریودیک ژنرالیزه می‌باشد.

  • امواج تری‌فازیک (Triphasic Waves): الگوهای مشخصه‌ای که در مراحل پیشرفته انسفالوپاتی (مانند انسفالوپاتی کبدی یا اورمیک) ظاهر می‌شوند.
  • الگوهای پریودیک ژنرالیزه: تظاهرات EEG که ممکن است با الگوهای وضعیت اپیلپتیک اشتباه گرفته شوند.
سیر پیشرفت: با عمیق‌تر شدن سطح انسفالوپاتی، فعالیت آهسته مداوم و نامنظم به‌تدریج در دامنه کاهش می‌یابد و در نهایت در سطوح عمیق کوما، کاهش فعالیت پس‌زمینه ژنرالیزه رخ می‌دهد.

وضعیت اپیلپتیکوس ژنرالیزه مقاوم به دارو

در بیماران مبتلا به وضعیت اپیلپتیکوس ژنرالیزه مقاوم به دارو، EEG تغییرات مرحله‌ای مشخصی را نشان می‌دهد که درک آن برای تشخیص صحیح ضروری است.

سیر تحول EEG در وضعیت اپیلپتیکوس:

۱
ویژگی‌های معمولی EEG/EMG تشنج‌های تونیک-کلونیک ژنرالیزه.
۲
کندی منتشر و اسپایک‌های پریودیک ژنرالیزه.
۳
مرحله نهایی: جایگزینی اسپایک‌ها با امواج آهسته غیراختصاصی.
در مرحله نهایی، EEG نمی‌تواند بین کومای عمیق ناشی از انسفالوپاتی شدید یا کاهش فعالیت پس‌زمینه منتشر تمایز قائل شود، که این امر تشخیص را به‌شدت پیچیده می‌کند.

وضعیت ساب کلینیکی و چالش‌های تشخیصی

در حدود 8% از بیماران کوماتوز، الگوهای تشنجی EEG مکرر بدون همبستگی بالینی (حرکتی) مشاهده می‌شود که به "وضعیت ساب کلینیکی" معروف است.

چالش تشخیصی: تمایز بین الگوهای وضعیت EEG اپیلپتیک ژنرالیزه ساب کلینیکی و الگوهای EEG انسفالوپاتیک دشوار است و نیازمند تخصص و تجربه کافی می‌باشد.
نکته مهم: برخی از الگوهای EEG که به‌عنوان الگوهای وضعیت اپیلپتیک طبقه‌بندی می‌شوند، می‌توانند در بیماران انسفالوپاتیک به‌عنوان امواج تری‌فازیک تفسیر شوند.

محدودیت‌های بنزودیازپین در تشخیص

ارزیابی اثر بنزودیازپین بر EEG کمک چندانی به تشخیص افتراقی نمی‌کند، زیرا این دارو هم الگوهای تشنجی EEG و هم امواج تری‌فازیک را سرکوب می‌کند.

بیماری‌های خاص:

در بیماری‌های مرتبط با انسفالوپاتی‌ها و تشنج‌های اپیلپتیک، مانند بیماری کروتزفلد-یاکوب (CJD) و بیماری آلزایمر، تمایز بین الگوهای انسفالوپاتیک و الگوهای وضعیت به‌ویژه دشوار است.

دکتر محمدتقی فرزادفرد

Department of Electroencephalography

مطب فوق تخصصی صرع و تشنج

آدرس: مشهد - بلوار احمدآباد - خیابان محتشمی - نبش محتشمی 2 - ساختمان سینوهه - طبقه 3

تمام حقوق مادی و معنوی محتوا محفوظ است.