صرع می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد، از جمله:

• ژنتیک: سابقه خانوادگی صرع می‌تواند خطر ابتلا را افزایش دهد.
• آسیب مغزی: ضربه به سر، سکته مغزی، یا عفونت‌هایی مثل مننژیت.
• اختلالات رشدی: مانند اوتیسم یا فلج مغزی.
• تومورها یا ضایعات مغزی: تومورها می‌توانند فعالیت الکتریکی مغز را مختل کنند.
• عوامل ناشناخته: در بسیاری از موارد، علت دقیق مشخص نیست (صرع ایدیوپاتیک).

عوامل محرک تشنج شامل موارد زیر هستند:

• کمبود خواب
• استرس شدید
• مصرف الکل یا مواد مخدر
• چراغ‌های چشمک‌زن (در صرع حساس به نور)
• تغییرات هورمونی (مثل قاعدگی)

شناخت این عوامل به بیماران کمک می‌کند تا از محرک‌ها دوری کنند.

تشخیص صرع معمولاً با ترکیبی از شرح حال بیمار و آزمایش‌های تخصصی انجام می‌شود. مهم‌ترین ابزارهای تشخیصی عبارت‌اند از:

• نوار مغز (EEG): ثبت فعالیت الکتریکی مغز برای شناسایی الگوهای غیرطبیعی.
• تصویربرداری مغزی: MRI یا CT برای بررسی ناهنجاری‌های ساختاری مغز مانند تومور یا زخم.
• مانیتورینگ طولانی‌مدت (Video-EEG): ضبط هم‌زمان ویدئو و EEG برای بررسی رفتار بیمار حین تشنج.
• آزمایش‌های خون: برای بررسی علل متابولیکی یا عفونی تشنج.

شرح حال دقیق، از جمله تعداد و نوع تشنج‌ها، زمان وقوع، و عوامل محرک، به پزشک کمک می‌کند تا نوع صرع را مشخص کند. همکاری بیمار و خانواده در ارائه اطلاعات دقیق بسیار مهم است.

هدف اصلی درمان صرع، کنترل تشنج‌ها با کمترین عوارض است. درمان‌ها به دو دسته تقسیم می‌شوند:

• دارویی:
  • داروهای ضدتشنج (AEDs) مانند والپروئیک اسید، کاربامازپین، لاموتریژین، و لِوِتیراستام.
  • عوارض احتمالی: خواب‌آلودگی، سرگیجه، یا تغییرات خلقی.
  • تنظیم دوز: پزشک ممکن است دوز را به‌تدریج تنظیم کند.
• غیر دارویی:
  • رژیم کتوژنیک: رژیم غذایی پرچرب و کم‌کربوهیدرات که در برخی بیماران، به‌ویژه کودکان، مؤثر است.
  • تحریک عصب واگ (VNS): دستگاهی که با تحریک عصب واگ تشنج‌ها را کاهش می‌دهد.
  • جراحی: برداشتن بخشی از مغز که منشأ تشنج است (در موارد مقاوم).
  • تحریک عمقی مغز (DBS): استفاده از الکترودها برای تنظیم فعالیت مغزی.

انتخاب درمان به نوع صرع، سن بیمار، و شدت بیماری بستگی دارد. همیشه با پزشک مشورت کنید و داروها را طبق دستور مصرف کنید.

مدیریت صحیح حملات صرع می‌تواند خطر آسیب را کاهش دهد. اقدامات کلیدی هنگام تشنج:

• بیمار را به پهلو بخوابانید تا راه تنفسی باز بماند.
• اشیای خطرناک را از اطراف بیمار دور کنید.
• از قرار دادن اشیا در دهان بیمار خودداری کنید.
• زمان تشنج را ثبت کنید؛ اگر بیش از ۵ دقیقه طول کشید، با اورژانس (۱۱۵) تماس بگیرید.
• پس از تشنج، بیمار را آرام کنید و اجازه دهید استراحت کند.

خانواده‌ها باید آموزش ببینند و برنامه‌ای برای مواقع اضطراری داشته باشند. داروهای اورژانسی مانند دیازپام رکتال ممکن است توسط پزشک تجویز شود.

زندگی با صرع نیازمند رعایت نکات زیر است:

• خواب منظم: حداقل ۷-۸ ساعت خواب در شب.
• تغذیه سالم: رژیم متعادل و پرهیز از محرک‌هایی مثل کافئین زیاد.
• مدیریت استرس: تمرین‌هایی مانند یوگا، مدیتیشن، یا تنفس عمیق.
• پرهیز از الکل و مواد مخدر: این مواد می‌توانند تشنج را تحریک کنند.
• مصرف منظم داروها: هرگز دارو را بدون مشورت پزشک قطع نکنید.
• دستبند هشدار پزشکی: برای اطلاع‌رسانی به دیگران در مواقع اضطراری.

مشورت منظم با پزشک و پیگیری وضعیت بیماری ضروری است.

برخی از سؤالات رایج بیماران مبتلا به صرع:

• آیا می‌توانم ورزش کنم؟ بله، ورزش‌های سبک مانند پیاده‌روی یا یوگا با مشورت پزشک مناسب است.
• آیا می‌توانم رانندگی کنم؟ در صورت کنترل کامل تشنج‌ها (معمولاً ۶ ماه بدون تشنج) و تأیید پزشک، ممکن است مجاز باشید.
• آیا ازدواج و بچه‌دار شدن ممکن است؟ بله، با برنامه‌ریزی و مشورت پزشکی، ازدواج و بارداری ایمن است.
• آیا صرع درمان قطعی دارد؟ در برخی موارد، به‌ویژه در کودکان، صرع ممکن است با افزایش سن بهبود یابد.

برای پاسخ‌های دقیق‌تر، همیشه با پزشک متخصص مغز و اعصاب مشورت کنید.

بیماران مبتلا به صرع می‌توانند زندگی عادی داشته باشند، اما باید نکاتی را رعایت کنند:

• محیط کار: اطلاع‌رسانی به همکاران درباره وضعیت خود و نحوه کمک در مواقع تشنج.
• مدرسه و دانشگاه: آموزش معلمان و همکلاسی‌ها برای حمایت از بیمار.
• سفر: همیشه داروها را همراه داشته باشید و از سفر به مناطق دورافتاده بدون امکانات پزشکی خودداری کنید.
• فعالیت‌های تفریحی: از فعالیت‌های پرخطر مانند شنا یا کوه‌نوردی به‌تنهایی پرهیز کنید.

برنامه‌ریزی دقیق و حمایت اجتماعی می‌تواند کیفیت زندگی را بهبود بخشد.

صرع در کودکان چالش‌های خاصی دارد. والدین باید:

• تشخیص زودهنگام: علائم مانند خیره شدن طولانی، حرکات غیرارادی، یا غش را جدی بگیرند.
• آموزش مدرسه: معلمان را از وضعیت کودک آگاه کنند و برنامه‌ای برای مواقع تشنج تهیه کنند.
• حمایت روانی: کودکان ممکن است احساس انزوا کنند؛ مشاوره روان‌شناختی می‌تواند کمک‌کننده باشد.
• داروها: داروهای کودکان باید با دقت و تحت نظر پزشک مصرف شوند.
• رژیم کتوژنیک: در برخی کودکان، این رژیم می‌تواند تشنج‌ها را کاهش دهد.

والدین باید با پزشک متخصص کودکان و مغز و اعصاب همکاری نزدیکی داشته باشند.

زنان مبتلا به صرع با چالش‌های خاصی مواجه‌اند:

• بارداری: با برنامه‌ریزی و تنظیم داروها، بارداری ایمن ممکن است. داروهایی مانند والپروات ممکن است برای جنین خطرناک باشند.
• قاعدگی: تغییرات هورمونی می‌توانند تشنج‌ها را تشدید کنند؛ پزشک ممکن است دوز دارو را تنظیم کند.
• یائسگی: کاهش استروژن ممکن است تشنج‌ها را تغییر دهد؛ مشاوره پزشکی ضروری است.
• داروهای ضدبارداری: برخی داروهای ضدتشنج با قرص‌های ضدبارداری تداخل دارند.

مشورت با پزشک متخصص زنان و مغز و اعصاب برای مدیریت این دوره‌ها حیاتی است.

برای کاهش خطر در محیط خانه و کار:

• خانه: استفاده از پدهای محافظ گوشه‌های تیز، اجتناب از حمام بدون نظارت، و استفاده از اجاق‌های ایمن.
• محیط کار: اجتناب از کار با ماشین‌آلات خطرناک یا در ارتفاعات.
• دستبند هشدار پزشکی: اطلاع‌رسانی سریع به دیگران در مواقع اضطراری.
• نورپردازی: اجتناب از نورهای چشمک‌زن در صورت حساسیت به نور.

طراحی محیط ایمن می‌تواند از حوادث جلوگیری کند.

حدود ۳۰٪ بیماران به داروها پاسخ نمی‌دهند (صرع مقاوم). گزینه‌های درمانی شامل:

• جراحی لوبکتومی تمپورال: برداشتن بخشی از مغز که منشأ تشنج است.
• تحریک عصب واگ (VNS): کاهش دفعات تشنج‌ها.
• تحریک عمقی مغز (DBS): تنظیم فعالیت مغزی با الکترود.
• رژیم کتوژنیک: در برخی بیماران مقاوم مؤثر است.

این روش‌ها پس از ارزیابی دقیق توسط متخصص مغز و اعصاب انجام می‌شوند.

اطرافیان باید نحوه برخورد صحیح با تشنج را بدانند:

• آرامش خود را حفظ کنید.
• بیمار را به پهلو بخوابانید و سر را با بالش نرم حمایت کنید.
• اشیای خطرناک را دور کنید.
• از باز کردن دهان یا فشار دادن بیمار خودداری کنید.
• زمان تشنج را ثبت کنید و در صورت طولانی شدن (بیش از ۵ دقیقه) با اورژانس تماس بگیرید.
• پس از تشنج، بیمار را آرام کنید و اجازه دهید استراحت کند.

باورهای نادرست می‌توانند به بیماران آسیب برسانند:

• صرع واگیردار است: خیر، صرع یک بیماری غیرواگیر است.
• بیمار باید تنها بماند: خیر، بیمار در زمان تشنج نیاز به کمک دارد.
• قرار دادن شیء در دهان: این کار خطرناک است و ممکن است باعث آسیب به دندان‌ها یا فک شود.
• صرع یک بیماری روانی است: خیر، صرع یک اختلال عصبی است.

آموزش صحیح به کاهش این باورها کمک می‌کند.

دفترچه ثبت تشنج به بیماران کمک می‌کند تا وضعیت خود را بهتر مدیریت کنند. این دفترچه باید شامل:

• تاریخ و زمان هر تشنج.
• مدت‌زمان تشنج.
• شرح تشنج (نوع، شدت، علائم).
• محرک‌های احتمالی (مثل کمبود خواب یا استرس).
• داروهای مصرف‌شده و زمان‌بندی آنها.
• عوارض جانبی داروها.

این اطلاعات به پزشک در تنظیم درمان کمک می‌کند. می‌توانید از برنامه‌های موبایل یا جدول‌های کاغذی برای ثبت استفاده کنید.