پرش به محتوای اصلی
پاسخ فوتوپاروکسیسمال (PR) | دکتر محمدتقی فرزادفرد

پاسخ فوتوپاروکسیسمال (PR)

دکتر محمدتقی فرزادفرد - فلوشیپ فوق تخصصی تشنج و صرع

پاسخ فوتوپاروکسیسمال به تحریک دشارژهای اپی‌لپتی‌فرم توسط تحریک نوری (PS) اشاره دارد. این پدیده خیلی زود در توسعه الکتروانسفالوگرام (EEG) کشف شد. پاسخ‌های فوتوپاروکسیسمال می‌توانند به‌صورت منطقه‌ای - عمدتاً در نواحی خلفی مغز - یا با توزیع ژنرالیزه رخ دهند. پدیده فوتایک درایوینگ - یعنی سینکرونی ریتم پس‌زمینه اکسیپیتال با فرکانس تحریک - باید از پاسخ فوتوپاروکسیسمال به‌عنوان یک پاسخ طبیعی به تحریک نوری متمایز شود. این پدیده ممکن است در آموروزیس مادرزادی مکان‌یابی متفاوتی داشته باشد.

پاسخ فوتوپاروکسیسمال، اکسیپیتال
پاسخ فوتوپاروکسیسمال، اکسیپیتال (EEG غیرطبیعی I). مونتاژ bistilateral ear reference. تحریک نوری با ۸ هرتز منجر به اسپایک‌های اکسیپیتال چپ و سپس تمپورال خلفی راست می‌شود.
پاسخ فوتوپاروکسیسمال، ژنرالیزه
پاسخ فوتوپاروکسیسمال، ژنرالیزه (EEG غیرطبیعی II). مونتاژ بای‌پولار طولی. تحریک نوری با ۱۵ هرتز منجر به اسپایک‌های ژنرالیزه می‌شود که پیش از توقف تحریک نوری پایان می‌یابند.

اسپایک‌های اکسیپیتال ناشی از تحریک نوری در صورتی که وابسته به محرک باشند - یعنی با محرک هم‌زمان (synchronous) باشند - غیرطبیعی تلقی نمی‌شوند. تنها استثنا، "پاسخ‌های تحریکی نوری غول‌آسا" است که نشانه‌ای از افزایش خفیف اپی‌لپتوژنز (غیرطبیعی I) هستند. این کمپلکس‌های اسپایک-ویو "غول‌آسا" در واقع اسپایک‌هایی هستند که توسط محرک نوری ایجاد می‌شوند.

پاسخ فوتوپاروکسیسمال II
پاسخ فوتوپاروکسیسمال II. مونتاژ بای‌پولار طولی. بیمار زن ۱۴ ساله درمان‌نشده مبتلا به صرع میوکلونیک جوانی. در طی تحریک نوری با ۱۲ هرتز، اسپایک‌های ژنرالیزه با حداکثر در FP2 بیشتر از FP1 و در تحریک ۱۵ هرتز امواج آهسته بای‌فرونتال رخ می‌دهند.
فوتایک درایوینگ
فوتایک درایوینگ. مونتاژ بای‌پولار طولی. بیمار زن ۴۲ ساله مبتلا به میگرن. تحریک نوری با ۱۲ و ۱۵ هرتز منجر به فوتایک درایوینگ اکسیپیتال می‌شود که ابتدا با نسبت ۱:۱ و سپس با نسبت ۱:۴.۵ رخ می‌دهد.
فوتایک درایوینگ در دمانس آلزایمر
فوتایک درایوینگ. مونتاژ بای‌پولار طولی. بیمار زن ۸۷ ساله با دمانس آلزایمر خفیف. تحریک نوری با ۱ و ۴ هرتز منجر به فوتایک درایوینگ می‌شود که با نسبت ۱:۱ رخ می‌دهد.
فوتایک درایوینگ در آموروزیس مادرزادی
فوتایک درایوینگ در آموروزیس مادرزادی. مونتاژ بای‌پولار طولی. بیمار زن ۳۳ ساله مبتلا به آموروزیس مادرزادی و اختلال تمرکز. تحریک نوری با ۴ هرتز منجر به فوتایک درایوینگ با نسبت ۱:۱ و حداکثر در الکترودهای F3 و F4 می‌شود.
پاسخ‌های تحریکی نوری غول‌آسا در کما
پاسخ‌های تحریکی نوری غول‌آسا در کما. مونتاژ بای‌پولار طولی. بیمار زن ۸۹ ساله با انسفالوپاتی متابولیک شدید. تحریک نوری با ۱ هرتز اسپایک‌های اکسیپیتال منفی دوفازی را ایجاد می‌کند که مطابق با پتانسیل‌های تحریکی بصری هستند.
پاسخ فوتوپاروکسیسمال III
پاسخ فوتوپاروکسیسمال III. مونتاژ بای‌پولار طولی. بیمار زن ۳۴ ساله مبتلا به صرع میوکلونیک جوانی. تحریک نوری با ۲۰ هرتز ابتدا منجر به فوتایک درایوینگ با دامنه progressively بالاتر می‌شود. سپس، همچنان در طی تحریک نوری، اسپایک-ویوهای ژنرالیزه ظاهر می‌شوند که پس از پایان تحریک نوری ادامه می‌یابند.

پاسخ‌های فوتوپاروکسیسمال ژنرالیزه به‌عنوان یافته‌های معمول EEG در صرع‌های ژنرالیزه شناخته می‌شوند. فرکانس تحریک که معمولاً دشارژهای اپی‌لپتی‌فرم را در اثر تحریک نوری ایجاد می‌کند، در نوجوانان و بزرگسالان حدود ۱۵ هرتز و در کودکان کمی پایین‌تر، حدود ۱۰ هرتز است. با این حال، این دشارژها به‌ندرت در بیمارانی که از تشنج‌های صرعی رنج نمی‌برند نیز مشاهده می‌شوند. به‌طور شگفت‌انگیزی، پاسخ‌های فوتوپاروکسیسمال به‌ندرت در بیماران مبتلا به صرع اکسیپیتال یافت می‌شوند. پاسخ‌های فوتوپاروکسیسمالی که پس از پایان تحریک نوری ادامه می‌یابند، به‌ویژه برای صرع مشخص توصیف شده‌اند، اما این موضوع مورد چالش قرار گرفته است. بیماران مبتلا به آموروزیس نئوناتال پاسخ‌های فوتوپاروکسیسمال را با حداکثر در الکترودهای فرونتال فوقانی نشان می‌دهند. احتمالاً مدت زمان تحریک نوری نیز در مدت پاسخ فوتوپاروکسیسمال نقش دارد.

درجه غیرطبیعی بودن EEG با پاسخ‌های فوتوپاروکسیسمال به این صورت طبقه‌بندی می‌شود: پاسخ‌های فوتوپاروکسیسمال غالب در نواحی خلفی و غیرهم‌زمان با محرک و همچنین پاسخ‌های تحریکی اکسیپیتال غول‌آسا هم‌زمان با محرک، به‌عنوان غیرطبیعی I ارزیابی می‌شوند. دشارژهای فوتوپاروکسیسمال ژنرالیزه (چه هم‌زمان با محرک باشند یا نه) به‌عنوان غیرطبیعی II ارزیابی می‌شوند. دشارژهای فوتوپاروکسیسمال خودپایدار (یعنی آن‌هایی که پس از پایان تحریک ادامه می‌یابند) به‌عنوان غیرطبیعی III طبقه‌بندی می‌شوند.