الگوهای وضعیت الکتروانسفالوگرام (EEG) در حالت استاتوس اپیلپتیکوس
بررسی تخصصی الگوهای EEG در بیماران مبتلا به استاتوس اپیلپتیکوس
استاتوس اپیلپتیکوس
استاتوس اپیلپتیکوس بهعنوان دنبالهای از حداقل دو تشنج اپیلپتیک متوالی بدون بازگشت به هوشیاری کامل (یا حالت پایه بیمار) یا تشنجی که بیش از ۵ دقیقه طول بکشد، تعریف میشود. الگوهای وضعیت EEG بسیار شبیه الگوهای تشنج EEG هستند اما مدتزمان طولانیتری دارند.
استاتوس اپیلپتیکوس در صرعهای ژنرالیزه و کانونی رخ میدهد. استاتوس اپیلپتیکوس تشنجی بهراحتی از نظر بالینی قابلتشخیص است. این شامل استاتوس اپیلپتیکوس کلونیک یکطرفه (اپیلپسی پارشیالیس کنتینوا) نیز میشود.
در حدود نیمی از موارد، استاتوس اپیلپتیکوس در ثبتهای سطحی (اسکالپ) قابلتشخیص نیست، زیرا ناحیه اپیلپتوژنیک بسیار کوچک است یا در عمق یک شیار مغزی قرار دارد. بااینحال، در تشنجهایی که با اختلال هوشیاری همراه هستند، تقریباً همیشه میتوان الگوی وضعیت EEG را با الکترودهای سطحی تشخیص داد.
نمونههای بالینی و الگوهای EEG
در ادامه نمونههایی از الگوهای EEG در بیماران مختلف مبتلا به استاتوس اپیلپتیکوس ارائه شده است (برای مشاهده دقیقتر روی تصاویر کلیک کنید):
الگوی وضعیت EEG، تمپورال چپ
بیمار زن ۵۳ ساله با صرع کانونی ناشی از تومور درموئید تمپورو-اکسیپیتال چپ. الگوی وضعیت EEG ابتدا با فعالیت تتا حدود ۸ هرتز ریتمیک در الکترودهای T7-P7 مشخص میشد. در طول استاتوس، بیمار دچار گیجی و آفازی بود.
الگوی وضعیت EEG، فرونتال چپ
ادامه شکل قبلی. دشارژهای اپیلپتیفرم پریودیک سمت چپ به فعالیت آلفای پاروکسیسمال در الکترود F7 تبدیل میشوند. همچنان پلکزدن مکرر وجود دارد.
اسپایک-ویوهای آهسته، ژنرالیزه
بیمار ۲۱ ساله با سندرم لنوکس-گاستو از سن ۳ سالگی. پاسخ به محرکهای صوتی (کلیک) در حضور یا بین burstهای اسپایک-ویوهای آهسته ژنرالیزه تغییر نکرد. ریتم پسزمینه اکسیپیتال ۷ هرتز بود.
استاتوس اپیلپتیکوس دیالپتیک
بیمار ۶۴ ساله با صرع ابسانس جوانی. الگوی وضعیت EEG شامل دورههای مکرر امواج آلفای ۱۰ هرتز با حداکثر فرونتال ژنرالیزه بود. این burstها با فعالیت دلتای نامنظم ژنرالیزه دنبال میشدند. بیمار در طول و پس از burst پاروکسیسمال آلفا پاسخگو نبود.
استاتوس اپیلپتیکوس دیالپتیک، مید-سنترال
بیمار ۶۶ ساله با انسفالوپاتی آنوکسیک شدید پس از احیای قلبی. این EEG استاتوس اپیلپتیکوس دیالپتیک مرتبط با ناحیه اپیلپتوژنیک مید-سنترال را نشان میدهد.
کمای دلتا پس از استاتوس
الگوی وضعیت EEG پس از تجویز وریدی لورازپام فروکش کرد. بیمار سپس در حالت کما بود، درحالیکه EEG تحت سلطه امواج دلتا در ناحیهای که الگوی تشنج رخ داده بود، قرار داشت.
الگوی وضعیت EEG، چپ
بیمار ۴۱ ساله با صرع کانونی ناشی از آستروسیتوم آناپلاستیک تمپوروپاریتال چپ. در سمت چپ، کمپلکسهای اسپایک و پلیاسپایک با نرخ تقریبی ۱ هرتز تکرار میشدند. این فعالیت برای چند ثانیه با دورهای مسطح از EEG با فرکانسهای بتا و آلفای کمدامنه قطع میشد.
الگوی وضعیت EEG، فرونتال چپ
بیمار ۸۶ ساله مبتلا به انسفالوپاتی سپتیک. این EEG آهستگی منتشر و اسپایکهای فرونتوپولار چپ تکراری را نشان میدهد که تنها بهطور موقت با دوزهای بالای بنزودیازپینها و مخدرها متوقف میشدند.
الگوی وضعیت EEG، اکسیپیتال چپ
بیمار زن ۲۶ ساله مبتلا به انسفالیت راسموسن. الگوی وضعیت EEG شامل فعالیت بتای ریتمیک بود که بهتدریج در سمت اکسیپیتال چپ افزایش دامنه یافت. بیمار دچار اورای بصری بود که نتوانست آن را لترالیزه کند.
الگوی وضعیت EEG، تمپورو-اکسیپیتال چپ
بیمار زن ۲۷ ساله با سندرم انسفالوپاتی برگشتپذیر خلفی (PRES) در دوران بارداری. دشارژهای اپیلپتیفرم پریودیک در نیمکره خلفی چپ با حداکثر در P7 > T7 وجود دارند. دشارژهای اپیلپتیفرم پریودیک در فواصل تقریبی ۱ ثانیه تکرار میشدند.
الگوی وضعیت EEG، ژنرالیزه
بیمار زن ۵۴ ساله با الکلیسم طولانیمدت (سندرم کورساکوف). EEG تحت سلطه امواج دلتای ریتمیک اکسیپیتال است. بیمار در طول این EEG در حالت استوپور بود. فعالیت پسزمینه فیزیولوژیک قابلشناسایی نیست.
نتیجهگیری
الگوهای EEG در استاتوس اپیلپتیکوس بسیار متنوع هستند و بسته به نوع صرع و محل درگیری مغزی متفاوت میباشند. تشخیص دقیق این الگوها برای درمان مناسب و بهموقع بیماران حیاتی است.
در بیماران با اختلال هوشیاری نامشخص، ثبت EEG میتواند به تشخیص استاتوس اپیلپتیکوس غیرتشنجی کمک کند. همچنین، پاسخ به درمان با بنزودیازپینها میتواند به عنوان یک نشانه تشخیصی مفید باشد.
تشخیص و درمان به موقع استاتوس اپیلپتیکوس میتواند از عوارض عصبی جدی و مرگ و میر ناشی از این وضعیت جلوگیری کند.